Pętla for – powtarzanie bez przepisywania

Czego się nauczysz

Chcesz wypisać liczby od 1 do 100. Bez pętli to sto linii kodu, od 1 do 1000 – tysiąc. Pętla for wykonuje ten sam fragment wiele razy, za każdym razem podstawiając inną wartość. Sto powtórzeń to dwie linie.

Pętla plus warunek to komplet – mając te dwie rzeczy, można napisać już praktycznie każdy program.

Po tej lekcji:

• napiszesz pętlę wypisującą liczby w zadanym zakresie,
• powiesz z pamięci, co daje range(5),
• napiszesz pętlę idącą w dół,
• zsumujesz wartości w pętli, tworząc zmienną przed nią.

Budowa pętli for

for i in range(3):
    print("Obrot", i)
    print(i * 10)
print("Koniec")

Elementy są znajome: tak jak przy if, na końcu linii stoi dwukropek, a powtarzane polecenia są wcięte o cztery spacje.

• i to zmienna sterująca. Python sam wstawia do niej kolejne wartości.
• Nazwa i jest umowna – możesz nazwać ją inaczej, ale to powszechny zwyczaj.
• Zmiennej możesz normalnie używać wewnątrz pętli.
• Linie bez wcięcia po pętli wykonają się dopiero po jej zakończeniu, i tylko raz.

range – najważniejsza pułapka w Pythonie

range(5) daje 0, 1, 2, 3, 4. Nie od 1 do 5. Zaczyna od zera, a górna granica jest wyłączna – nigdy nie zostanie osiągnięta.

• range(5) – pięć liczb, od 0 do 4,
• range(1, 6) – od 1 do 5, czyli tak, jak zwykle chcesz,
• range(10, 0, -1) – od 10 w dół do 1; trzeci argument to krok,
• range(0, 21, 2) – co druga liczba od 0 do 20.

Gdy nie jesteś pewien, co pętla przejdzie, wypisz to: print(list(range(1, 6))) pokaże pełną listę wartości.

Sumowanie i liczenie w pętli

To schemat, który wraca bardzo często: przed pętlą tworzysz zmienną i nadajesz jej wartość początkową, wewnątrz pętli ją zmieniasz, po pętli wypisujesz wynik.

suma = 0
for i in range(1, 11):
    suma += i
print(suma)   # 55

ile_parzystych = 0
for i in range(1, 21):
    if i % 2 == 0:
        ile_parzystych += 1
print(ile_parzystych)   # 10

• Suma zaczyna się od zera i rośnie o kolejne wartości.
• Licznik zaczyna się od zera i rośnie o jeden przy każdym trafieniu.
• Iloczyn zaczyna się od jedynki, nie od zera – mnożenie przez zero zawsze dałoby zero.

Zmienną trzeba utworzyć przed pętlą. Utworzona w środku byłaby zerowana przy każdym obrocie.

Pętla po tekście

for potrafi przejść nie tylko po liczbach z range, ale też po znakach tekstu:

for znak in "Python":
    print(znak)

Spróbuj sam

W kodzie z lekcji są dwie funkcje: zle_suma i dobra_suma. Uruchom program i porównaj wyniki – pierwsza zeruje sumę przy każdym obrocie pętli, dlatego daje zły wynik. Spróbuj ją naprawić.

Zadania z lekcji:

1. Wypisz liczby od 1 do 20, każdą w osobnej linii.
2. Wypisz liczby od 20 do 1, w kolejności malejącej, jedną pętlą.
3. Wypisz tabliczkę mnożenia przez 7 w formacie 7 x 3 = 21, dla mnożników od 1 do 10. Użyj f-stringa.
4. Policz sumę wszystkich liczb parzystych od 1 do 100 i wypisz wynik.
5. Dla szybszych: wypisz liczby od 1 do 30, przy każdej dopisując, czy jest parzysta, czy nieparzysta.

Sprawdź się

• Napiszę pętlę wypisującą liczby w zadanym zakresie.
• Powiem z pamięci, co daje range(5).
• Napiszę pętlę idącą w dół.
• Zsumuję wartości w pętli, tworząc zmienną przed nią.

Na następnej lekcji: pętla while – ta, która powtarza nie ustaloną z góry liczbę razy, tylko dopóki coś jest prawdą.