Funkcje: def i return – własny fragment kodu z własną nazwą

Czego się nauczysz

print, len, sum, range – to wszystko są funkcje i używasz ich od pierwszej lekcji. Teraz nauczysz się pisać własne. To ważny krok: klasa, którą będziesz pisać na egzaminie, składa się z metod, a metoda to funkcja mieszkająca w klasie.

Po tej lekcji:

• napiszesz własną funkcję i ją wywołasz,
• wyjaśnisz różnicę między definicją a wywołaniem,
• zwrócisz wynik instrukcją return i użyjesz go dalej,
• będziesz wiedzieć, co zwraca funkcja bez return.

Po co własne funkcje

• Nie powtarzasz tego samego kodu w kilku miejscach.
• Poprawka w jednym miejscu naprawia wszystkie wywołania naraz.
• Kod da się przetestować – a to na egzaminie osobno punktowana część.

Budowa funkcji

def przywitaj():
    print("Czesc!")
    print("Milego dnia")

przywitaj()
przywitaj()

Definicja i wywołanie to dwie różne rzeczy. Blok def sam z siebie niczego nie wykonuje – opisuje tylko, co ma się dziać. Funkcję uruchamiasz dopiero, pisząc jej nazwę z nawiasem.

• Po nazwie zawsze stoi nawias – nawet gdy funkcja nie przyjmuje żadnych danych.
• Na końcu linii def stoi dwukropek, a zawartość funkcji jest wcięta.
• Nazwa powinna być czasownikiem opisującym działanie: przywitaj, policz_srednia.
• Definicja musi znaleźć się w programie przed pierwszym wywołaniem. Python czyta plik od góry do dołu.

return – funkcja oddaje wynik

Bez return funkcja tylko coś robi. Z return – coś daje.

def dodaj(a, b):
    return a + b

wynik = dodaj(2, 3)
print(wynik)         # 5
print(wynik * 10)    # 50
print(dodaj(7, 8))   # 15

Instrukcja return kończy działanie funkcji i przekazuje wartość w miejsce, z którego funkcja została wywołana. Tę wartość możesz zapisać do zmiennej, wypisać albo użyć w obliczeniu.

• Kod stojący po instrukcji return nigdy się nie wykona.
• Funkcja może mieć kilka instrukcji return w różnych gałęziach warunku.

return kontra print – najważniejsza różnica w tym roku

print pokazuje. return oddaje.

• print wypisuje coś na ekran i na tym kończy. Wartość nigdzie nie zostaje.
• return przekazuje wartość dalej. Można ją zapisać, policzyć, porównać w teście.

def dodaj_zle(a, b):
    print(a + b)

def dodaj_dobrze(a, b):
    return a + b

x = dodaj_zle(2, 3)      # na ekranie: 5
print(x)                 # None – pusto!
y = dodaj_dobrze(2, 3)
print(y * 10)            # 50

Obie funkcje „pokażą” piątkę. Ale tylko druga daje wynik, którego można użyć dalej.

Funkcja bez return zwraca None

To nie jest błąd i program się nie wywali. Po prostu w zmiennej wyląduje None – a problem ujawni się dopiero kilka linii dalej, w zupełnie innym miejscu.

Zasada na cały rok: funkcja liczy i zwraca. Wypisywanie to zadanie programu głównego, nie funkcji.

Dlaczego to takie ważne? Testy jednostkowe porównują wynik funkcji z oczekiwaną wartością. Funkcji, która tylko wypisuje, nie da się przetestować.

Spróbuj sam

W kodzie z lekcji znajdź funkcje dodaj_print i dodaj_return. Uruchom program i zobacz, co trafiło do zmiennych x i y. Potem zmień dodaj_print tak, żeby zwracała wynik.

Zadania z lekcji:

1. Napisz funkcję przywitaj, która wypisuje trzy linie powitania. Wywołaj ją dwa razy.
2. Napisz funkcję dodaj(a, b), która zwraca sumę. Wypisz wynik dodawania oraz wynik pomnożony przez 10.
3. Napisz funkcję srednia(lista), która zwraca średnią z listy liczb. Przetestuj ją na liście [4, 8, 15, 16, 23, 42].
4. Napisz dwie wersje funkcji liczącej pole prostokąta: jedną z print, drugą z return. Spróbuj pomnożyć wynik każdej przez 2 i zapisz w komentarzu, co się stało.

W zadaniach 2, 3 i 4 funkcja musi kończyć się instrukcją return.

Sprawdź się

• Napiszę własną funkcję i ją wywołam.
• Wyjaśnię różnicę między definicją a wywołaniem.
• Zwrócę wynik instrukcją return i użyję go dalej.
• Wiem, co zwraca funkcja bez return.

Na następnej lekcji: parametry funkcji i wartości domyślne. Ta sama funkcja zacznie działać na różnych danych.