Operacje na listach – suma, największy, sortowanie i wyszukiwanie

Czego się nauczysz

Suma, średnia, największy element, sortowanie – tego nie trzeba liczyć ręcznie w pętli. Python ma na to gotowe funkcje. Na tej lekcji poznasz je oraz jedną pułapkę, na którą wpada prawie każdy: różnicę między sort a sorted.

Po tej lekcji:

• policzysz sumę i średnią z listy,
• wyjaśnisz różnicę między sort a sorted,
• sprawdzisz operatorem in, czy element jest na liście,
• będziesz wiedzieć, dlaczego średnia z pustej listy kończy się błędem.

Pięć funkcji, które liczą za ciebie

• sum – suma wszystkich elementów,
• len – ile jest elementów,
• max – największy element,
• min – najmniejszy element,
• sorted – nowa lista, posortowana rosnąco.

oceny = [3, 4, 5, 2, 4]
print(sum(oceny))      # 18
print(max(oceny))      # 5
print(min(oceny))      # 2
print(sorted(oceny))   # [2, 3, 4, 4, 5]

Średnia to złożenie dwóch funkcji

Nie ma osobnej funkcji na średnią i nie jest potrzebna: to sum(lista) podzielone przez len(lista).

srednia = sum(oceny) / len(oceny)
print(f"{srednia:.2f}")   # 3.60

Uważaj na pustą listę: len wynosi wtedy zero, a dzielenie przez zero kończy się błędem ZeroDivisionError.

sort kontra sorted – łatwo pomylić

• lista.sort() – sortuje listę w miejscu, czyli zmienia oryginał. Zwraca None.
• sorted(lista) – tworzy nową posortowaną listę, oryginał zostaje. Zwraca tę nową listę.
• lista.reverse() – odwraca kolejność w miejscu. Zwraca None.
• lista[::-1] – tworzy nową, odwróconą listę.

Klasyczna wpadka:

posortowane = oceny.sort()
print(posortowane)   # None!

Po tej linii w zmiennej posortowane siedzi None, a nie lista – a program wywala się dopiero kilka linii dalej, w zupełnie innym miejscu.

Reguła kciuka: metoda z kropką po nazwie listy zwykle zmienia oryginał i nic nie zwraca. Funkcja z listą w nawiasie zwykle tworzy nową listę i zwraca wynik.

Sortowanie malejące: sorted(oceny, reverse=True).

Wyszukiwanie

• in – czy element jest na liście. Zwraca True albo False, więc możesz go użyć wprost w warunku.
• count – ile razy dana wartość pojawia się na liście.
• index – na której pozycji stoi pierwsze wystąpienie.

oceny = [3, 4, 5, 4]
print(5 in oceny)       # True
print(oceny.count(4))   # 2
print(oceny.index(4))   # 1

Usuwanie

• remove(wartość) – usuwa pierwsze wystąpienie podanej wartości.
• pop(indeks) – usuwa element o podanym indeksie i zwraca go.

To nie to samo: remove(4) usuwa czwórkę, gdziekolwiek jest, a pop(4) usuwa piąty element listy.

remove dla wartości, której nie ma na liście, kończy się błędem. Warto najpierw sprawdzić operatorem in.

Spróbuj sam

W kodzie z lekcji znajdź linię wynik = kopia.sort() i sprawdź w wyniku programu, co trafiło do zmiennej wynik. Potem dopisz na końcu własną listę ocen i policz jej średnią.

Zadania z lekcji:

1. Dla listy [3, 5, 2, 4, 6, 3, 5] wypisz: liczbę ocen, sumę, średnią z dwoma miejscami po przecinku, najwyższą, najniższą oraz listę posortowaną rosnąco.
2. Sprawdź na własnym programie, co zwraca oceny.sort(), a co sorted(oceny). Wynik obu opisz w komentarzu.
3. Sprawdź operatorem in, czy na liście jest ocena 6. Wypisz odpowiedni komunikat w obu przypadkach.
4. Policz, ile razy na liście występuje ocena 5, i usuń pierwsze jej wystąpienie. Wypisz listę przed i po.

Sprawdź się

• Policzę sumę i średnią z listy.
• Wyjaśnię różnicę między sort a sorted.
• Sprawdzę operatorem in, czy element jest na liście.
• Wiem, dlaczego średnia z pustej listy kończy się błędem.

Na następnej lekcji: przechodzenie po liście pętlą – na dwa sposoby. Jeden krótszy, drugi dłuższy, ale ważniejszy, bo jego odpowiednika użyjesz później w C#.